Có những câu lạc bộ mình thích vì lối chơi. Có những câu lạc bộ mình thích vì một cầu thủ. Athletic Bilbao thì khác, mình để ý tới họ vì một nguyên tắc.
Lần đầu nghe kể rằng có một đội bóng ở La Liga chỉ dùng cầu thủ gốc xứ Basque, mình nghĩ đó là chuyện của thời xa xưa. Đến khi tìm hiểu kỹ mới biết nguyên tắc ấy vẫn còn đó, và nó là lý do khiến Athletic trở thành một trong những câu lạc bộ thú vị nhất để theo dõi ở châu Âu.
Một câu lạc bộ, một vùng đất
Athletic Club, cái tên chính thức mà người Bilbao vẫn dùng, được thành lập năm 1898. Đội chơi ở sân San Mamés, được người hâm mộ gọi là "Nhà thờ". Sân hiện tại được xây mới và đưa vào sử dụng năm 2013, ngay cạnh vị trí của sân cũ.
Xứ Basque là một vùng có ngôn ngữ riêng, văn hóa riêng và ý thức bản sắc rất mạnh. Tiếng Basque không giống tiếng Tây Ban Nha, cũng không có họ hàng rõ ràng với ngôn ngữ nào ở châu Âu. Xem ảnh đường phố Bilbao, mình hay để ý biển hiệu viết hai thứ tiếng, còn màu sọc đỏ trắng của Athletic thì xuất hiện ở khắp nơi.
Bóng đá ở đây không tách rời khỏi bản sắc đó. Athletic không chỉ là đội bóng của thành phố. Nó là cách người Basque nói với thế giới rằng họ là ai.
Chính sách cầu thủ: hiểu cho đúng
Nhiều người hiểu nhầm rằng Athletic chỉ dùng người sinh ra ở Bilbao. Thực tế rộng hơn thế.
Câu lạc bộ dùng cầu thủ sinh ra ở xứ Basque theo nghĩa văn hóa, bao gồm cả các tỉnh thuộc Tây Ban Nha, vùng Navarra và phần lãnh thổ Basque nằm bên kia biên giới Pháp. Cầu thủ được đào tạo từ nhỏ tại các lò bóng trong vùng cũng có thể khoác áo đội. Không có điều luật nào bắt buộc chuyện này. Đó là một truyền thống mà câu lạc bộ tự chọn giữ.
Cái giá của nó thì rõ. Athletic không thể chiêu mộ bất kỳ ngôi sao nào họ muốn. Thị trường của họ bị giới hạn trong một vùng chỉ vài triệu dân. Khi một đội khác đến hỏi mua cầu thủ giỏi nhất, Athletic gần như không có cách nào lấp chỗ trống bằng tiền.
Bù lại, họ có một thứ ít đội có được: sự gắn bó. Cầu thủ lớn lên trong học viện Lezama, xem Athletic từ khán đài khi còn bé, rồi một ngày bước ra sân San Mamés trong màu áo ấy. Mình nghĩ khán giả cảm nhận được điều đó qua cách họ chơi.
Chưa từng xuống hạng
Đây là điều làm mình bất ngờ nhất. Với một chính sách tự giới hạn như vậy, Athletic chưa từng xuống hạng khỏi La Liga. Chỉ có ba câu lạc bộ làm được điều này: Athletic, Real Madrid và Barcelona.
Hai đội kia có ngân sách khổng lồ và tuyển người từ khắp thế giới. Athletic thì không. Đó là lý do mỗi mùa giải trôi qua mà họ vẫn trụ lại giải đấu cao nhất, mình lại thấy nó đáng nể hơn một chút.
Năm 2024, Athletic giành Cúp Nhà Vua sau trận chung kết với Mallorca. Thành phố tổ chức ăn mừng theo kiểu rất riêng: đội bóng đi trên chiếc sà lan gọi là gabarra dọc sông Nervión, hai bên bờ kín người. Mình chỉ xem lại qua video. Vẫn thấy nổi da gà.
Xem Athletic thế nào cho thú vị
Mình có thói quen xem Athletic ở những trận gặp đội lớn. Không phải vì chắc họ thắng. Mà vì đó là lúc nguyên tắc của họ bị thử thách rõ nhất.
Trận derby xứ Basque với Real Sociedad cũng đáng xem. Hai đội gần nhau về địa lý, khác nhau về cách xây đội, và trận đấu nổi tiếng là sôi động nhưng khá ôn hòa giữa hai nhóm cổ động viên. Thứ không khí ấy hiếm thấy ở những trận derby khác.
Trước mỗi trận mình hay mở kqbd để xem giờ đá và kết quả vòng trước, vì lịch La Liga thường được chốt khá sát ngày.
Cái mình theo dõi nhiều nhất vẫn là vị trí của Athletic trên bảng. Với một đội không mua được ngôi sao, việc đứng ở nửa trên hay nửa dưới bảng nói lên rất nhiều về chất lượng đào tạo năm đó. Mình thường xem bảng xếp hạng, lịch thi đấu và kết quả từng vòng ở trang La Liga KQBD để có cái nhìn nhanh cả giải.
Điều còn lại sau mỗi trận
Bóng đá hiện đại xoay quanh tiền và chuyển nhượng. Athletic là lời nhắc rằng vẫn có cách khác.
Không phải cách nào cũng dẫn tới danh hiệu. Nhưng nó dẫn tới một câu lạc bộ mà người dân thực sự thấy mình trong đó. Mình nghĩ đó là lý do nhiều người không phải người Basque, như mình, vẫn dành cho Athletic một chút cảm tình riêng.
Lần tới khi thấy Athletic trong lịch thi đấu, thử xem một trận trọn vẹn. Để ý những cái tên trên áo, rồi nhớ rằng gần như tất cả họ đều lớn lên ở cùng một vùng đất.

